Views
จาก คลังปัญญาไทย, สารานุกรมฟรี
โครงการพัฒนาพื้นที่ป่าขุนแม่กวงอันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่
สารบัญ |
[แก้ไข] รายละเอียดโครงการ
[แก้ไข] ความเป็นมา
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้มีพระราชดำริเกี่ยวกับการพัฒนาพื้นที่ป่าขุนแม่กวง อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ เมื่อวันที่ 25 มีนาคม 2535 และ 21 มีนาคม 2536 ซึ่งสามารถ สรุปได้ดังนี้
ให้พิจารณาดำเนินการพัฒนาพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติป่าขุนแม่กวง โดยให้แบ่งพื้นที่ดำเนินการเป็น 3 ระยะ คือ
(1) ระยะที่ 1 พื้นที่ดำเนินการมีขอบเขตทางด้านทิศเหนือของศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้อันเนื่องมาจากพระราชดำริขึ้นไปจนจรดขอบอ่างเก็บน้ำแม่กวง รวมเนื้อที่ประมาณ 30,000 ไร่
(2) ระยะที่ 2 พื้นที่ดำเนินการมีขอบเขตต่อจากระยะที่ 1 ขึ้นไปทางทิศเหนือจนจรดเขตอำเภอแม่แตงและอำเภอพร้าว จังหวัดเชียงใหม่ รวมเนื้อที่อีกประมาณ 70,000 ไร่
(3) ระยะที่ 3 ดำเนินการในพื้นที่ส่วนที่เหลือในเขตลุ่มน้ำแม่กวง มีพื้นที่ดำเนินโครงการอีกประมาณ 245,000 ไร่ ต่อจากขอบเขตระยะที่ 1 และระยะที่ 2 ไปทางด้านตะวันออก ครอบคลุมพื้นที่อำเภอดอยสะเก็ดจนจรดพื้นที่อำเภอสันกำแพง อำเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย และอำเภอแจ้ห่ม จังหวัดลำปาง
แนวทางการพัฒนาพื้นที่ดังกล่าวข้างต้น ได้พระราชทานไว้ดังนี้
(1) พิจารณาคัดเลือกพื้นที่ที่เหมาะสม จัดให้แก่ราษฎรที่อาศัยอยู่ในพื้นที่โครงการก่อนแล้วทำกินเพื่อทำการเกษตร ไม่ให้มีการบุกรุกป่าเพิ่มเติม
(2) เร่งรัดให้มีการปลูกป่าในพื้นที่ที่ถูกทำลาย ฟื้นฟูแหล่งต้นน้ำลำธาร
(3) พิจารณาดำเนินการอนุรักษ์พื้นที่ป่าไม้ที่สมบูรณ์และมีมาตรการป้องกันรักษาป่าที่เหมาะสม
(4) พิจารณาสร้างฝายต้นน้ำลำธารกระจายทั่วพื้นที่โครงการ เพื่อเพิ่มความชุ่มชื้นให้แก่พื้นที่ป่าและจัดหาน้ำสนับสนุนโครงการตามความเหมาะสม
[แก้ไข] หน่วยงานรับผิดชอบ
โครงการฯ เริ่มดำเนินงานตั้งแต่ปี พ.ศ. 2536 โดยมีกรมชลประทานเป็นหน่วยงานกลางในการบริหารและประสานงานโครงการฯ โดยอยู่ภายใต้การกำกับดูแลขององค์กรการดำเนินงานโครงการฯ ที่ตั้งขึ้นคือ คณะกรรมการบริหารโครงการฯ โดยมี ฯพณฯ นายจุลนภ สนิทวงศ์ ณ อยุธยา องคมนตรี เป็นประธาน รองเลขาธิการ กปร. เป็นกรรมการและเลขานุการ และมีอธิบดีจากหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้องเป็นกรรมการ ทั้งนี้ เพื่อให้การดำเนินงานตามโครงการฯ ดำเนินการไปอย่างต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพ
คณะอนุกรรมการอำนวยโครงการพัฒนาพื้นที่ป่าขุนแม่กวงอันเนื่องมาจากพระราชดำริ โดยมีผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่เป็นประธาน และผู้อำนวยการศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้อันเนื่องมาจากพระราชดำริเป็นอนุกรรมการและเลขานุการ
คณะทำงานดำเนินงานโครงการพัฒนาพื้นที่ป่าขุนแม่กวงอันเนื่องมาจากพระราชดำริ โดยมีผู้อำนวยการสำนักชลประทานที่ 1 เป็นประธาน และหัวหน้าศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้อันเนื่องมาจากพระราชดำริเป็นคณะทำงานและเลขานุการ
สำนักงานโครงการพัฒนาพื้นที่ป่าขุนแม่กวงอันเนื่องมาจากพระราชดำริ มีหัวหน้าศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้อันเนื่องมาจากพระราชดำริเป็นผู้อำนวยการโครงการฯ
[แก้ไข] แผนการดำเนินงาน
โดยมีแผนการพัฒนาพื้นที่โครงการฯ ประกอบด้วยแผนงานหลักดังนี้
- แผนงานพัฒนาแหล่งน้ำ ดำเนินการจัดหาน้ำเพื่อการอุปโภค – บริโภค เพื่อการเกษตรให้แก่ราษฎรในเขตพื้นที่โครงการ ตลอดจนการจัดหาน้ำเพื่อสนับสนุนงานพัฒนาป่าไม้บริเวณพื้นที่ต้นน้ำลำธาร
- แผนงานพัฒนาป่าไม้ ดำเนินการพัฒนาป้องกันรักษา และฟื้นฟูสภาพป่าต้นน้ำลำธาร สภาพแวดล้อม
- แผนงานพัฒนาที่ดิน ดำเนินการให้มีการใช้ประโยชน์ที่ดินอย่างถูกต้องตามศักยภาพของพื้นที่ รวมตลอดจนการบุกเบิกและพัฒนาพื้นที่ดินทำกินให้แก่ราษฎร
- แผนงานพัฒนาอาชีพ ดำเนินงานพัฒนาและส่งเสริมอาชีพทั้งในและนอกการเกษตรให้แก่ราษฎร
- แผนงานพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานอื่น ๆ ดำเนินการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานอื่น ๆ เพิ่มเติมตามความจำเป็น
- แผนงานพัฒนาสภาพแวดล้อม ดำเนินการพัฒนาสภาพแวดล้อม โดยเน้นการจัดการสิ่งแวดล้อมในชุมชน และการลดละการใช้สารเคมีเพื่อป้องกันสารพิษตกค้าง
- แผนพัฒนาบุคลากร ดำเนินการฝึกอบรมบุคลากรทั้งในภาครัฐและราษฎรที่ช่วยปฏิบัติงานในโครงการ
- แผนงานติดตามประเมินผลโครงการฯ ดำเนินการติดตามประเมินผลการปฏิบัติงานตามโครงการเป็นระยะ ๆ
[แก้ไข] ผลการดำเนินงาน
จากการดำเนินงานตั้งแต่เริ่มโครงการฯ ปี พ.ศ. 2536 จนถึงปัจจุบัน ทั้งแผนแม่บทระยะที่ 1 (พ.ศ. 2536 – 2537) ระยะที่ 2 (พ.ศ. 2537 – 2538) และระยะที่ 3 (พ.ศ. 2539 – 2544) จะเห็นได้ว่าสามารถฟื้นฟูป่าไม้ที่ถูกทำลายให้มีทรัพยากรป่าไม้ที่มีความอุดมสมบูรณ์เป็นแหล่งต้นน้ำลำธารและสามารถป้องกันรักษาป่าไม้ได้ร้อยเปอร์เซ็นต์ และยังสามารถจัดการหาพื้นที่ให้แก่ราษฎรที่อาศัยอยู่ในป่าให้เหมาะสม ราษฎรในพื้นที่ส่วนใหญ่ยังให้ความร่วมมือร่วมใจในการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ รวมทั้งช่วยกันดูแลควบคุมไฟป่า ร่วมกันปลูกเสริมป่าให้มีสภาพป่าที่สมบูรณ์ เพื่อให้คนสามารถอยู่ร่วมกับป่าได้อย่างยั่งยืน และมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
[แก้ไข] แนวทางการดำเนินงานต่อไป
การดำเนินงานของโครงการฯ ที่ผ่านมา นับได้ว่าประสบความสำเร็จเป็นที่น่าพอใจ โดยเฉพาะในด้านการป้องกันรักษาป่าไม้ แต่ในด้านของอาชีพที่เข้าไปส่งเสริมยังต้องให้ความสำคัญ เนื่องจากเป็นการพัฒนาให้หมู่บ้านสามารถอยู่ร่วมกับป่าไม้ธรรมชาติได้ โดยไม่บุกรุกทำลายป่า หน่วยงานที่เข้าร่วมโครงการได้เห็นความสำคัญของโครงการฯ และเห็นควรให้มีการจัดทำแผนแม่บทโครงการต่อไปอีกระยะหนึ่ง ทั้งนี้ โครงการพัฒนาพื้นที่ป่าขุนแม่กวงฯ เป็นหนึ่งในศูนย์สาขาของศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้ฯ ซึ่งปัจจุบันอยู่ระหว่างการพิจารณาแผนแม่บทของศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้ รวมทั้งการที่จะจัดทำแผนแม่บทโครงการพัฒนาพื้นที่ป่าขุนแม่กวงฯ ต่อไป
ขอขอบคุณข้อมูลและภาพประกอบจาก